سه شنبه 1389/01/17
نگاهي به جاذبههاي گردشگري استان لرستان
با توجه به سند چشمانداز بيست سالهي جمهوري اسلامي ايران پيشبيني شدهاست كه سهم ايران از مجموع تعداد گردشگران جهان ۹/۰ درصد در سال ۸۳ به ۵/۱درصد در سال ۱۴۰۴ يعني سال پايان چشمانداز بيست ساله افزايش يابد. بر اين اساس تعداد گردشگران سهم ايران در طول چشمانداز اين بيست ساله از ۷۰۰ هزار نفر به ۲۰ ميليون نفر افزايش خواهد يافت و اين سهم از ۷/۰ درصد در سال ۸۳ به ۲درصد در سال ۱۴۰۴رشد پيدا خواهد كرد. بدين صورت درآمد ايران در سال ۱۴۰۴ سالانه حدود ۲۵ ميليارد دلار خواهد بود.(باقري،۱۳۸۸:۲۵) استان لرستان نيز به عنوان يكي از استانهاي كشور قاعدتاً بايد از تغيير و تحولات فوق بينصيب نمانده و بازار گردشگري استان نيز به تبع از كشور دچار تغيير و تحولات اساسي گردد. اين استان با تمام توانهايي كه از نظر جذب گردشگر در خود دارد، آنطور كه بايد و شايد حتا در مقايسه با استانهاي همجوار نتوانسته است به جذب گردشگر بپردازد. در اين مقاله سعي شدهاست به گوشهاي از توانهاي جذب گردشگر در استان اشارهي مختصري بشود. توانهاي جذب گردشگر و رونق گردشگري در استان لرستان را بايد در عوامل زير جستوجو كرد:
۱-موقعيت ويژه جغرافيايي و قرارگيري بر سر راههاي ارتباطي: استان لرستان از سمت شمال با استانهاي مركزي و همدان، از شرق با اصفهان، جنوب شرق با چهارمحال و بختياري، از غرب با كرمانشاه و ايلام و از جنوب با خوزستان هممرز ميباشد. در مسير گردشگري تعيين شده توسط سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، استان لرستان در محور گردشگري تهران-لرستان-خوزستان قرار گرفته كه محوري منطقي و مناسب به نظر ميرسد. استان لرستان ميتواند از استانهاي هممرز براي پيشرفت بيشتر ايرانگردي و شكوفايي گردشگري خودش استفاده كند. از اين جهت كه لرستان در مسير جادهي شمال به جنوب در مسير تهران-خوزستان قرار دارد و خوزستان به عنوان يك قطب و منطقهي بزرگ اقتصادي و استراتژيك كه از لحاظ گردشگري نيز داراي اهميت فوقالعادهاي ميباشد، اين محور به خصوص در ايام نوروز تبديل به يكي از محورهاي پر تردد كشور ميشود. در مبادي ورودي استان در اين محور شهرستان بروجرد با جاذبههاي فراوان و آبوهواي متبوع و خرمآباد به عنوان مركز استان با جاذبههاي خاص تاريخي و طبيعي خود قرار دارد. از طرف غرب با هم مرز بودن با استانهاي كرمانشاه و ايلام ميتوان تعداد زيادي از گردشگران را به خاطر تناسبات و همگونيهاي فرهنگي بالا به استان جذب كرد.(بهاروند،۱۳۸۸:۲-۴۱) با توجه به اصل ظرفيت پذيرش يا carrieng capacity در ايام تعطيل به خصوص نوروز شاهد تراكم بسيار زياد گردشگري ايران هستيم كه به علت وجود شهرستانهاي اليگودرز و ازنا در مسير اصفهان-خرمآباد با جاذبههاي زيبا و ديدني همچنين با انجام تبليغات در محل (اصفهان) ميتوان تعداد زيادي از گردشگران را به سمت استان لرستان فرابخوانيم كه به طور كلي اين نمونه را ميتوان با دقت بيشتر و برنامهريزي بهتر و استفاده از برنامههاي فصلي براي جذب گردشگري در فصول مختلف سال در استان برنامههاي توسعه كلان گردشگري مدنظر قرار داد و استفاده كرد.(بهاروند،۴۲:۱۳۸۸)
۲-جاذبههاي زيستي و جانوري استان لرستان: زاگرس مركزي با تنوع زيستي، اكوسيستمي، گونهاي و ژنتيكي، اهميت خاصي از منظر منطقهاي و جهاني دارد. چينهاي توپوگرافيك و شرايط اقليمي منحصربه فرد، تنوع زيستي فوقالعادهاي در اكوسيستمها و زيستگاههاي اين ناحيه نسبتاً كوچك از ايران به وجود آوردهاست. در اين ناحيه دامنهي وسيعي از گونهها شامل بيش از ۲۰۰۰ گونه گياهان و چندصد گونه از جانوران جاي گرفتهاند. زاگرس مركزي محدودهاي بالغ بر ۰۰۰/۵۰۰/۲ هكتار است. استان لرستان با سطح ۷۵۰هزار هكتار جنگل(با پوشش غالب بلوط) و ۱۲۵۰۰۰۰ هكتار مرتع بخش اعظم اين ناحيه را به خود اختصاص دادهاست. با توجه به اينكه عامل اصلي جذب محققين علوم طبيعي و گردشگران طبيعت از داخل و خارج از كشور داشتن محيطزيست متنوع و تلاش در جهت حفظ آن است در اينجا به پارهاي از جاذبههاي زيستي و جانوري استان اشاره ميشود: از نظر جغرافياي جانوري وجود رشتهكوههاي موازي و طولاني در طي ميليونها سال موجب گونهزايي در مناطق خاصي از درهها و كوههاي منطقه شدهاست. اين مسئله اهميت بسيار زيادي در ايجاد گونههاي جديد و منحصر به فرد استان لرستان مانند سسماهي كور غار ايران(iran cypristyphlops) رفتگرماهي كور(paracobitis smithi) و سمندر كوهستاني لرستان(neurergus Raiseir) و پروانه لرستاني(Alencateria lovertanica) دارد. استان لرستان داراي دو منطقهي حفاظت شدهي اشترانكوه و سفيدكوه است. منطقهي حفاظت شدهي اشترانكوه ۹۸۲۵۰ هكتار و منطقهي حفاظت شدهي سفيدكوه۶۹۵۰۰ هكتار وسعت دارد. اثر طبيعي ملي غار لون(loven) در روستاي لون كه دوگونهي منحصر به فرد ماهيان كور غار را در خود جاي داده و تالابهاي دوازدهگانه پلدختر كه از جمله مناطق شكار ممنوع كشور است، در اين استان قرار دارد.(باراني،۳۳:۱۳۸۸)
۳-جاذبههاي تاريخي لرستان: شواهد باستانشناسي حاكي از آن است كه مناطق لرنشين دهها سال پيش از ورود لرها به وسيلهي اقوامي كه به علت نداشتن خط، هويت آنها ناشناخته مانده، مسكون بودهاست. آنها در قديميترين مناطق مسكوني اين منطقه به ويژه در غارهاي هوميان از ۱۰۰ هزار سال پيش، يافته۳۷ هزار سال، ميرملاس۱۶ هزار سال، پاسنگر و گرارجنه ۱۱ هزار سال و … سكونت داشتهاند. اولين اقامتگاههاي استان مربوط به دورهي زارزي در ۹۰۰ سال قبل از ميلاد احداث گرديده است. كهنترين مردماني كه از اين سامان صاحب خط بوده و نام و نشاني از خود به جاي گذاشتهاند عيلاميان بودهاند.(پزشكپور،۶۲:۱۳۸۸) مساعدت امكانات طبيعي براي استقرار گروههاي انساني در حد رشد و نمو تمدنهاي انساني در طول تاريخ اين استان را از نظر آثار باستاني و تاريخي غني نموده و به يك موزه تاريخ باستان تبديل كردهاست. استقرار انسان و تشكيل جوامع انساني از زمانهاي دور تا عصر حاضر تنوع و گوناگوني بناهاي تاريخي را در اين استان رقم زدهاست. به طوري كه طبق آمارهاي رسمي منتشره مجموع مكانها و ابنيههاي باستاني در اين استان بيش از ۱۱۰۰ مورد گزارش شده كه شامل ۶۷ قلعه، ۲۱ غار واشگفت، ۲۴پل، ۲مناره، ۹۱۲ محوطه، ۲بازار و ۵۲ امامزاده و معبد است.(همان،۶۳:۱۳۸۸) از جمله معروفترين آثار تاريخي استان بايد به قلعهي فلكالافلاك، پلهاي تاريخي كشكان و پل شكسته، سنگنوشتهها، گرداب سنگي، مسجد جامع بروجرد و … اشاره نمود.
۴-جاذبههاي اكوتوريستي استان: لرستان با دارا بودن طيف عظيمي از جاذبههاي اكوتوريستي با اقليمهاي متفاوت ميتواند به عنوان قطب اكوتوريستي كشور معرفي گردد. استان لرستان به لحاظ وضعيت خاص جغرافيايي، توپوگرافي و تنوع آب و هوايي در چهار فصل سال ميتواند پذيراي مسافران و گردشگران به خصوص طبيعتگردان از سراسر كشور و تمامي نقاط دنيا باشد. برخي از اين جاذبهها از جمله منطقهي حفاظت شدهي اشترانكوه شهرت جهاني يافتهاند و سازمان يونسكو در گزارشهاي خود به همه جهانگردان پيشنهاد كرده كه اگر يكبار هم شده فرصتي براي ديدار از اين منطقه براي خود فراهم آورند.(فرهادينژاد،۱۵۹:۱۳۸۸) از جمله جاذبههاي طبيعي ديگر در استان لرستان بايد به درياچهي گهر(بزرگترين درياچهي كوهستاني ايران) جنگلهاي انبوه و متنوع استان، پاركهاي جنگلي شوراب و مخملكوه در خرماباد، بلوران در كوهدشت و پارك طبيعت وليعصر در پلدختر، آبشارهاي زيبا و دايمي نوژيان، شوي تلهزنگ بيشه، رباط، هفتچشمه و وارك در شهرستان خرمآباد، آبشار سفيد اليگودرز، آبشار افرينه، چشمههاي گوگردي و غارهاي طبيعي متعدد در مناطق مختلف استان، ارتفاعات مهم سفيدكوه، كبيركوه، گرين، مخملكوه و هشتاد پهلو و رودهاي پرآب و خروشان كشكان، سيمره و سزار و دهها چشمه و سراب در گوشه و كنار استان اشاره نمود.
منابع و مآخذ: -۱باقري، مختار(۱۳۸۸)، قابليتها و مزيتهاي سرمايهگذاري در توسعهي گردشگري استان، سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري(مجموعه مقالات) -۲باراني بيرانوند، حسين،(۱۳۸۸) حفظ تنوع زيستي زاگرس مركزي، بستر گسترش اكوتوريسم در لرستان، سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان لرستان(مجموعه مقالات) -۳بهاروند، مهدي، ۱۳۸۸، موانع و راهكارهاي توسعهي گردشگري لرستان، سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري لرستان(مجموعه مقالات) -۴پزشكپور، پيام،۱۳۸۸، جايگاه آگرو توريسم و توريسم روستايي در توسعهي گردشگري لرستان، سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري لرستان(مجموعه مقالات) -۵فرهادينژاد، حسين، ۱۳۸۸، لرستان گمشدهي تاريخي جغرافيايي ايران، سازمان ميراث فرهنگي، صنايعدستي و گردشگري لرستان،(مجموعه مقالات) -۶كاوياني چگني، حميدرضا، ۱۳۸۸، استعدادها،
